Rozwój psychoruchowy w pierwszym roku życia - cz. I

O dorastaniu małego dziecka powinniśmy mówić w kontekście powiązania rozwoju ruchowego oraz rozwoju funkcji poznawczych. Określamy to mianem „rozwoju psychoruchowego”. Braki czy też opóźnienia rozwoju motorycznego sygnalizują opóźnienia w rozwoju poznawczym, emocjonalnym, społecznym. W pierwszych miesiącach życia maluszka deficyty ruchowe mogą być jedynym sygnałem ogólnych nieprawidłowości rozwoju.

Wzrastanie małego człowieka przebiega ściśle od siebie uzależnionymi fazami. Zawsze przej-ście na wyższy etap uwarunkowane jest zaistnieniem oraz utrwaleniem niższego. I tak np. dziecko nie potrafiące sztywno trzymać głowy, nie zacznie siedzieć.

Dziecko poznaje świat wieloma zmysłami. Od pierwszych chwil swego życia uczy się zauwa-żać bodźce, następnie je rozróżniać, potem wiązać z nimi określone zjawiska. Maluszek otaczające przedmioty poznaje nie tylko wzrokiem, słuchem, ale też chwytając je, manipulując nimi. Wielo-zmysłowe (polisensoryczne) poznanie zjawisk i obiektów prowadzi do utworzenia i utrwalenia ich ob-razów i właściwości w umyśle dziecka. Dopiero w 18. miesiącu życia kończy się ten proces „kształto-wania pojęcia przedmiotu”, tzn. przedmiot istnieje w świadomości malca nawet gdy dziecko przestaje go widzieć, dotykać, słyszeć.

Gdy dziecko leżąc na brzuchu zacznie unosić głowę, lepiej może ujrzeć otoczenie. Gdy potrafi unosić się podpierając się tylko na jednym ramieniu, druga ręka może posłużyć mu do dotykowego odkrywania środowiska. Siedzące dziecko wykorzystuje obydwie rączki, zaś jego pole widzenia znacznie się powiększa. Natomiast dziecko, które raczkując przemieszcza się, może swobodnie zbliżyć się do interesującego go obiektu. Dziecko zaczyna chodzić, a jego rączki nie muszą już podpierać i stabilizować przemieszczającego się ciała, stają się więc cennymi narzędziami, którymi - badając świat - dziecko posługuje się bardzo precyzyjnie.

Dziecko przychodzi na świat ze zdolnością chwytania, jest to jeden z podstawowych odru-chów niemowlęcia. W chwili urodzenia aż do ukończenia 4 miesiąca życia jest to sprawność mimo-wolna, gdyż dziecko początkowo nie wie, do czego służą rączki i nie używa ich jako narzędzi. Umie-jętność chwytania dowolnego, świadomego pojawia się dopiero po 4 miesiącu życia