Jak kształtuje się mowa dziecka

Do tego, aby móc komunikować się z otoczeniem za pomocą mowy człowiek przygotowuje się już przed swoim narodzeniem.

W tzw. okresie przygotowawczym, czyli od 3 do 9 miesiąca życia płodowego wykształcają się narządy mowne i rozpoczyna się ich funkcjonowanie.

Trening mowy przed narodzinami
Już w 12 tygodniu ciąży u płodu obserwujemy próby nabierania i wypierania wód płodowych oraz otwieranie i zamykanie ust. Ruchy te w przyszłości będą niezbędne do wdychania i wydychania po-wietrza po urodzeniu.

W 14 tygodniu swą pracę rozpoczynają mięśnie fonacyjne i oddechowe. W 16 tygodniu kształtują się odruchy wysuwania warg, połykania i ssania, zaczynają pracę więzadła głosowe - zwane też stru-nami głosowymi. Dziecko jest już zdolne do reakcji płaczu (17 tydzień). Okres między 33 a 40 tygo-dniem to czas dojrzewania powstałych wcześniej odruchów, które będą decydować o sprawności na-rządów mowy. Na długo przed urodzeniem dziecko jest przygotowane do tworzenia głosu. W czasie ciąży trwa również doskonalenie funkcji słuchowych. Już od 5-6 miesiąca płód zaczyna reagować na bodźce akustyczne.

Jak uczymy się sztuki mówienia?
Wyróżniamy cztery okresy kształtowania się mowy:

• okres melodii (0-1 rok życia)
• okres wyrazu (1-2 rok życia)
• okres zdania (2-3 rok życia)
• okres swoistej mowy dziecięcej (3-6(7) rok życia).

Początkowo dziecko komunikuje się z otoczeniem za pomocą krzyku. W ten sposób maluszek sygnalizuje swoje potrzeby (że jest głodny, ma mokro itp.). Chociaż płacz dziecka jest odruchem bezwarunkowym, to należy go uznać za zaczątek mowy.

W 2 - 3 miesiącu życia pojawia się głużenie (piski, mlaski, pomruki), również będące odruchem bezwarunkowym. Odgłosy są jednakowe u dzieci na całym świecie, występują też u dzieci głuchych. Głużenie jest nieświadomym treningiem narządów artykulacyjnych. Etap ten jest przygotowaniem wydawania podstawowych dźwięków. W mózgu powstają wówczas pierwsze skojarzenia między dźwiękami, a ruchami aparatu artykulacyjnego.

Około 6 miesiąca życia głużenie przekształca się w gaworzenie. Gaworzenie jest odruchem warunkowym, ti zamierzone wydawanie i powtarzanie dźwięków. Dziecko bawi się ich wytwarzaniem. Na początku tego okresu pojawiają się pierwsze sylaby (np. „ma, ta, ba”, później: „ma-ma, ta-ta, gu-gu”), które dziecko powtarza wielokrotnie, ale nie przypisuje im konkretnego znaczenia.